Энэ бол анх удаа хэрэгжүүлж буй төсөл биш юм. 2013 онд "1 Пикассог 100 еврогоор" гэдэг буяны сугалаагаар АНУ-ын гал түймэртэй тэмцэх албаны нэгэн ажилтан алдарт зураачийн "Дуурийн малгайтай хүн" гэдэг бүтээлийг (1914 он) хожиж байжээ. Мөн 2020 онд зохион байгуулсан сугалаанд Италийн нэгэн эмэгтэй азтан болж, Пикассогийн натюрморт зургийг хожиж байжээ.

Парис хотын тэргүүлэх улсын эмнэлгүүдийн дэргэдэх Альцгеймер өвчний судалгааны сангаас уг сугалааг зохион байгуулж байгаа ажээ. 2004 онд байгуулагдсан тус сан энэ өвчний судалгаанд хөрөнгө оруулдаг Франц дахь хамгийн том хувийн санхүүжүүлэгч болжээ. Зургийг сугалааны тохирол болохоос өмнө Christie's галерейд дэлгэн үзүүлэх ажээ. Нийтдээ 120 мянган тасалбар худалдаж, 12 сая евро цуглуулахаар төлөвлөж байна. Үүнээс 1 сая орчим еврог уг бүтээлийг эзэмшдэг Opera Gallery авна. Өмнөх хоёр сугалаагаар нийт 10 гаруй сая евро цугларсныг Ливан болон Африкийн орнуудад хэрэгжүүлж буй соёл, хүмүүнлэгийн төслүүдэд зарцуулжээ.

Хуралдаанаар Батлан хамгаалах яамны харьяа байгууллагын дарга нар өөрсдийн хариуцсан чиглэлээр өгөгдсөн үүргийн биелэлт болон үйл ажиллагаанд тулгамдаж буй асуудлуудын талаар товч илтгэл танилцууллаа.

Мөн үеэр Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут Монгол Улсын Засгийн газраас баримталж буй хэмнэлтийн бодлогын хүрээнд салбарын үйл ажиллагааг оновчтой зохион байгуулах чиглэлээр салбарын хэмжээнд ажлын байрны орон тоог нэмэгдүүлэхгүй байх, шинээр ажилтан авахыг түр хязгаарлах горимд шилжихийг үүрэг болгов.

Түүнчлэн төсвийн урсгал зардлыг хэмнэх зорилгоор хурал, зөвлөгөөнийг зохион байгуулах хэлбэрт өөрчлөлт оруулж, гадаад болон дотоодын биечлэн уулзах зайлшгүй шаардлагатай уулзалтаас бусад бүх шатны хурал, зөвлөгөөнийг цахим хэлбэрээр явуулж, томилолт болон зохион байгуулалтын зардлыг бодитойгоор бууруулахыг даалгав.

Хуралдааны төгсгөлд салбарын хэмжээнд зарласан "Хүн төвтэй хөгжил, шинэчлэлтийн жил"-ийн хүрээнд хийгдэж буй ажлуудыг эрчимжүүлж, үүрэг даалгаврын гүйцэтгэлийг чанаржуулахыг онцгойлон анхааруулснаар хуралдаан өндөрлөлөө.

-Олон улсын геополитикийн өрсөлдөөн ширүүсэж, бүс нутгийн хямрал, мөргөлдөөнтэй холбоотойгоор шатахууны үнэ өсөх, нийлүүлэлт тасалдах эрсдэл үүсч байна. Үүнтэй холбогдуулан Монгол Улсын Засгийн газрын гуравдугаар сарын 25-ны хуралдаанаар хаврын тариалалтад шаардлагатай шатахууны нөөц бүрдүүлэх, хангалтыг зохион байгуулах арга хэмжээг яаралтай хэрэгжүүлэхийг АҮЭБЯ-ны сайд болон ХХААХҮЯ-ны сайд нарт үүрэг болгосон. Ийнхүү хоёр яам хамтарч ажиллаад, түлш нийлүүлэгч аж ахуйн нэгжүүдэд санал тавьж, уулзалт хийсэн. Үүний үндсэн дээр зөвхөн хаврын тариалалтын зориулалтаар 10 сая литр шатахууныг тухайн өдрийн ханшаар олгоно гэж тохирсон. Тэр ханш нь 3400 төгрөг байсан. Ингээд өнөөдрийн байдлаар 13 түлш импортлогч аж ахуйн нэгжтэй, дөрвөн сая 570 мянган литр түлшийг 3400 төгрөгөөр нийлүүлэхээр гэрээ байгуулах ажлыг Хөдөө аж ахуйн корпораци гардан зохион байгуулан ажиллаж байна. 10 сая литрээс 7 сая 50 мянган литр түлшийг нь 20 аж ахуйн нэгж нийлүүлэх боломжтой гэдгийг хэлсэн. Бусад аж ахуйн нэгж нь нөөцгүй болсон гэдгээ мэдэгдсэн. Үлдсэн гурван сая орчим түлшний гэрээг өнөөдөр (өчигдөр) хийж байна. Гэрээ хийгдсэн 4 сая 570 мянган литр түлшнээсээ Хөдөө аж ахуйн корпораци хаврын тариалалт болон уриншийн мэдээг үндэслэж, 1 га тутамд 10 литр түлш олгохоор норм тогтоосон. Үндсэн норм нь ийм байдаг. Энэ нормоор бэлэн төлөлтөөр дизель түлшийг олгоод ажиллаж байна. Өнөөдрийн хувьд 4 сая 570 орчим литр түлшний захиалга ирсэн байна.

 

-Бэлэн төлөлтөө хийсэн аж ахуйн нэгжүүдэд зөвшөөрлийн хуудсын дагуу олгоод явж байгаа. Өнөөдрийн байдлаар бэлэн төлбөрөө төлж авсан нь 165 тариаланч, иргэн, ААН-д 1 сая 969 мянга орчим литр түлшний зөвшөөрлийн хуудас өгч, шатахуун нийлүүлэгчдээсээ татан авах ажиллагааг эхлүүлээд явж байна. Энэ жил хаврын тариалалт хийнэ гэж мэдээ өгсөн талбайд олгож байгаа. Тухайн ААН-ийн тариалалт хийх талбайгаас хамаарч түлшний хэмжээ хамаарна гэсэн үг.

-Хугацааны хувьд түлш импортлогч, нийлүүлэгчидтэйгээ дөрөвдүгээр сарын 15-ныг хүртэл 3400 төгрөгийн үнээ барина гэж гэрээ байгуулсан. Энэ сарын 15-ны дотор манай тариаланчид татан авалтаа хийх ёстой. Түлшний захиалгаа Хөдөө аж ахуйн корпорац руу утсаар холбогдож өгнө.

-Манайх өнгөрсөн долоо хоногт Хөдөө аж ахуйн корпораци руу хандаад хүсэлтээ өгсөн. Харин төлбөрөө 100 хувь төлөөд баталгаажуулах юм билээ. Тэгээд зөвшөөрлийн бичгээ ирж аваарай гэсэн. Төлбөрөө төлсөн бол колонк дээрээ очоод түлшээ авчих юм билээ. Тариалах талбайгаас хамаараад 1 га талбайд 10 литр түлш бодоод өгсөн. Манайх 750 га талбайдаа 3400 төгрөгөөр тооцоод 7500 литр түлш авсан. Энэ хаврын тариалалтын ажил өнөө маргаашгүй эхлэх гэж байна. Хөнгөлөлттэй үнээр түлшээ авч, хаврын ажлаа эхлүүлэхэд бэлэн боллоо. Манайх гэхэд өнөөдөр (өчигдөр) түлшээ аваад маргаашнаас ажилдаа гарах гээд байж байна. Энэ шийдвэрийг цаг үеэ олсон хэрэгтэй зүйл гэж харж байгаа. Мөн энэ жилийн хувьд цаг агаарын нөхцөл харьцангуй тогтвортой байвал тариалалтын ажлыг хугацаанд нь амжуулж, ургацын гарцад эерэг нөлөө үзүүлнэ гэж найдаж байна.

Шатахууныг тариланчдад хүртээмжтэй, бага үнээр нийлүүлж байгаа нь бидэнд хамгийн чухал дэмжлэг боллоо. Хаврын тариалалтын ид ачааллын үед шатахууны тасалдал үүсэхгүй байх нь хамгийн чухал байдаг. Цаашид ийм төрлийн дэмжлэгийг тогтмол хэрэгжүүлбэл газар тариалангийн салбарт үр ашгаа өгнө гэж бодож байна.

 

Угсармал орон сууцуудыг дулаалснаар эрчим хүчний хэрэглээг 31 хувиар хэмнэж, иргэд ая тухтай орчинд амьдрах нөхцөл бүрдэх, барилгын ашиглалтын хугацаа уртсах зэрэг олон давуу талтай юм.

Тухайлбал, “Улаанбаатар хотын орон сууцны эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх” төслийг 2023–2027 онд хэрэгжүүлж, өнөөдрийн байдлаар эхний ээлжийн 45 барилгын дулаалгын ажил үргэлжилж байна.

Тухайн байршилд өнөөдөр албаны хүмүүс ажиллалаа.

Энэ үеэр УБЗАА-ны Хотын инженерийн дэд бүтцийн газрын дарга, ерөнхий инженер Л.Алтангэрэл “Улаанбаатар хотын хэмжээнд байгаа 1077 угсармал орон сууцыг үе шаттай дулаалж байна. 2025 оны байдлаар 370 блок орон сууцыг дулаалсан. 2025-2027 онд “Улаанбаатар хотын орон сууцны эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх” төслийн хүрээнд нийт 210 орчим блок угсармал орон сууцыг дулаална. Үүнээс 2025-2026 онд 115 блок орон сууцыг дулаална. Дулаалгад эрдэс хөвөн ашиглаж, металл фасад, хөнгөн цагаан рам барьж байна. Фасадаас гадна дээврийн дулаалга, дээврийг мембранаар солих, узель солих ажил хийгдэнэ. Дулаалгад эрдэс хөвөн ашиглаж байгаа нь их онцлогтой. Эрдэс хөвөн нь гал дэмждэггүй, насжилт удаан, чийг татах зэрэг хүндрэлтэй байдал үүсгэхгүй.

Нийслэлээс гал дэмждэг хөөсөн дулаалгыг зогсоож, эрдэс хөвөн, металл, чулуун фасад бүхий орчин үеийн чанартай материалаар барилга орон сууц дулаалж, барихыг дэмжиж байгаа. Үүний нэг жишээ бол энэхүү төсөл. Угсармал орон сууцны дулаалгын чанар, аюулгүй байдалд иргэд хөндлөнгийн хяналт тавьж байгаа” гэдгийг онцоллоо.

Улаанбаатар хотын хэмжээнд байгаа 1077 угсармал орон сууцыг дулаалснаар Дулааны 2 дугаар цахилгаан станцын үйлдвэрлэж буй дулаантай тэнцэхүйц хэмжээний дулааны эрчим хүчийг хэмнэх тооцоо гарчээ.

“Улаанбаатар хотын орон сууцны эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх” төслийн ахлах мэргэжилтэн С.Түвшинхүү “Угсармал орон сууцны дулаалгын ажлын гүйцэтгэлд өдөр тутмын байнгын хяналт тавьж байна. Германаас мэргэжилтэн ажиллаж байна. Долоо хоног тутамд бүх барилгаа эргэж, чанартай материалуудыг технологийн дагуу хэрэглэж байна уу гэдгийг хянадаг. Галд шатдаггүй эрдэс хөвөн материалтай 15 см зузаан дулаалгыг хананд технологийн дагуу бэхэлж суулгаж байна. Энэ харагдаж байгаа хөх өнгөтэй материал бол салхи нэвтрүүлдэггүй дотроос үүссэн чийгийг чөлөөтэй гадагш гаргадаг “амьсгалдаг тууз” гэж ч нэрлэдэг. Технологийн дагуу зааг завсаргүй бүрж, мөн металл өнгөлгөөг хийж байна” гэв.

Угсармал орон сууцны дулаалгын ажлыг гүйцэтгэж байгаа "Буяннэмэх интер" ХХК-ийн захирал Б.Хишигбаяр “Баянгол дүүргийн 14 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт нийт 5 блок байрны дулаалгын ажлыг гүйцэтгэж байна. Оршин суугчид тун сэтгэл ханамжтай, илүү дулаахан болсныг хэлж байна. Фасад засвар нэгдүгээр сараас эхэлсэн. Тавдугаар сарын 30-нд дуусгах төлөвлөгөөтэй байгаа” гэлээ.

“Улаанбаатар хотын орон сууцны эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх” төслийн санхүүжилтийг Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын яам, нийслэлийн хөрөнгө оруулалт, Германы олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллагын буцалтгүй тусламжаар хэрэгжүүлж байна. Үндсэн хэрэгжүүлэгчээр Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын алба ажиллаж байна. Энэхүү дулаалгын төслийг үр ашигтай, иргэнд ээлтэй байдлаар төлөвлөж, оршин суугчид хяналт тавин ажиллаж байгааг албаны хүмүүс онцолж байна.

Нийтэлсэн: НЗДТГ-ын хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтэс

 Шинэ орон сууцны үнэ өмнөх оны мөн үеэс 10.9 хувиар өсөж, өмнөх сараас 2.8 хувиар буурсан бол хуучин орон сууцны үнэ өмнөх оны мөн үеэс 9.6 хувиар өсөж, өмнөх сараас 0.4 хувиар буурсан байна. 

2026 оны 2-р сард шинэ орон сууцны 1 метр квадрат талбайн дундаж үнэ 4.76 сая төгрөг болж, Сүхбаатар дүүрэгт хамгийн өндөр буюу 6.25 сая төгрөгийн үнэтэй байна. 

Шинэ орон сууцны дундаж үнэ өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад Сүхбаатар дүүрэгт 11.4 хувь (637.1 мянган төгрөг)-аар өсөж, Чингэлтэй дүүрэгт 1.4 хувь (60.5 мянган төгрөг)-аар буурсан байна.

2026 оны 2-р сард хуучин орон сууцны 1 метр квадрат талбайн дундаж үнэ 5.03 сая төгрөг болж, Сүхбаатар дүүрэгт хамгийн өндөр буюу 6.22 сая төгрөгийн үнэтэй байна. Хуучин орон сууцны дундаж үнэ өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад Хан-Уул дүүрэгт 14.4 хувь (690.7 мянган төгрөг)-аар өсөж, Чингэлтэй дүүрэгт 2.0 хувь (108.0 мянган төгрөг)-аар буурсан байна. 

 

Үнэлгээг ОБЕГ, түүний харьяа Гамшиг судлалын үндэсний хүрээлэн, Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын яам, ЦУОШГ,  Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэн, Усны газар, геодези усны барилга байгууламжийн газар, ШУА-ын Газар зүй, гео-экологийн хүрээлэнгийн төлөөллөөс бүрдсэн ажлын хэсэг гүйцэтгэсэн юм.

Эрсдэлийн ерөнхий үнэлгээгээр 21 аймгийн 330 сумын хэмжээнд 6 сум маш их, 20 сум их, 92 сум дунд, 212 сум бага буюу маш бага, нийслэлийн 9 дүүргийн хэмжээнд Сонгинохайрхан дүүрэг маш их, 4 дүүрэг дунд, 4 дүүрэг бага буюу маш бага” гэж үнэлэгдлээ. 

Шар усны үерийн өртөх байдлын үнэлгээгээр 10 аймгийн хэмжээнд 3789, нийслэлийн 7 дүүргийн хэмжээнд 1216 айл өрх, улсын хэмжээнд нийт 5005 айл өрх өртөх магадлалтай байна. 

Цаашид цаг агаарын огцом дулаарал ажиглагдах, энэ гуравдугаар сард сарын дундаж агаарын температур Баян-Өлгий, Ховдын нутаг, Увс, Говь-Алтайн баруун хэсгээр олон жилийн дунджаас дулаан байх төлөвтэй байгаа тул шар усны үерийн нөхцөл байдал, аюулын түвшин нэмэгдэх магадлалтайг анхааруулж байна.

Түүнийг өөрийн цэргийн намтар, ялангуяа БНХАУ-ын Ардын Чөлөөлөх Армийн Агаарын цэргийн нисэхийн их сургуулиас авсан сөнөөгч онгоцны нисгэгчийн үнэмлэхтэй гэдгээ нуун дарагдуулсан, Замбалес мужид, цэргийн чухал байршлуудын ойролцоо байсан байдал, үйл ажиллагаа нь түүний тус улсад оршин суух зорилготой нь илт нийцэхгүй байна гэж үзэж буй юм.

“Бидний мэдэж байгаагаар энэ хүн Хятад улстай ямар нэгэн холбоогүй” хэмээн Элчин сайдын яамны дэд хэвлэлийн төлөөлөгчийн мэдэгдэлд дурьдсан бөгөөд мөн мөрдөн шалгалт үргэлжилжбайхад урьдчилсан дүгнэлт хийх нь үндэслэлгүй бөгөөд бодитой байдлын үндсэн зарчимд харшилна гэж анхааруулсан байна.

Харин П.Сайнзориг фэйсбүүк хуудсандаа “Танихгүй залуучууд хоргоогоод, гэнэт цохиод авсан. Дараа нь Б.Хурцын хүү Тайван, Бямбаа нар байсан гэдгийг мэдлээ. Камерын бичлэгт тодорхой байгаа. Элдэв зүйл хэрэглэсэн байгаагүй л бол яах вэ. Хуулийн байгууллага шалгах байх” хэмээн бичжээ. ХЗДХЯ-нд өндөр албан тушаал хашиж байсан, хуульч мэргэжилтэй хүний хувьд тэрбээр Үндсэн хууль зөрчиж, бусдын бурууг үр хүүхдэд нь нялзааж болохгүйг мэдэж буй биз ээ. Үндсэн хуульд “Гэм буруутай нь хуулийн дагуу шүүхээр нотлогдох хүртэл хэнийг ч гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож үл болно. Гэм буруутны ял зэмлэлийг түүний гэр бүлийн гишүүд, төрөл саданд халдаан хэрэглэхийг хориглоно” гэж заасан байдаг.

Талархлыг НИТХ-ын дарга, Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах нийслэлийн зөвлөлийн дарга А.Баяр, Баянхонгор аймгийн ИТХ-ын дарга, Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах орон нутгийн зөвлөлийн дарга Б.Батсуурь, Сэлэнгэ аймгийн ИТХ-ын дарга, Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах орон нутгийн зөвлөлийн дарга Г.Бат-Орхон нарт Монгол Улсын шадар сайд Х.Ганхуяг гардуулан өглөө.  

Монгол Улсын Шадар сайд Х.Ганхуяг энэ үеэр хэлсэн үгэндээ “Гамшиг, аюулт үзэгдэл, ослын давтамж, учирч болзошгүй эрсдэл эрчимтэй нэмэгдэж байгаа энэ цаг үед та бүхэн Монгол Улсын Засгийн газрын бодлого, хөтөлбөр, НҮБ-аас соёрхон баталсан Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах Сендайн үйл ажиллагааны хүрээ баримт бичиг, Тогтвортой хөгжлийн зорилтуудтай уялдуулан орон нутгийн төлөвлөлт, салбар хоорондын зохицуулалтыг сайжруулж, олон нийтийн оролцоог ханган, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах ажлыг бодит үр дүнд хүргэж чадсан нь онцгой ач холбогдолтой юм. Та бүхний манлайлал, санаачилгын үр дүнд Гамшгийн эрсдэлийн мэдээлэлд суурилсан төлөвлөлт сайжирч, эрт сэрэмжлүүлэх тогтолцоо, олон нийтийн бэлэн байдал дээшилж, орон нутгийн хөгжлийн бодлого, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах үйл ажиллагаатай уялдуулан хэрэгжүүлж, болзошгүй хохирлыг бууруулахад ахиц дэвшил гарч байгааг онцлон тэмдэглэе” гэлээ.

Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах нийслэлийн зөвлөл нь  Монгол Улсын хүн амын 50 орчим хувьд амьдарч байгаа нийслэл Улаанбаатар хотын гамшгаас хамгаалах, эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээний зардалд төсвийн 1.05 хувийг тусгаж, зөвлөлийн үйл ажиллагааны хэрэгжилтийг 94 хувьтай биелүүлж, хүүхэд багачууд, оюутан залуучуудад чиглэсэн онол практикийн бага хурал, гамшгаас урьдчилан сэргийлэх, гамшгийн эрсдэлийг бууруулахад хүүхдийн дуу хоолойг хүргэх, үзэл бодлыг сонсох, аюулгүй амьдрах ухааны мэдлэг, ойлголтыг дээшлүүлэх ажилд өргөн далайцтай, олон талуудын оролцоог хангасан юм.

Сэлэнгэ аймгийн Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах орон нутгийн зөвлөл нь гамшгаас хамгаалах, эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээний зардалд төсвийн 1.7 хувийг тусгаж, зөвлөлийн үйл ажиллагааны хэрэгжилтийг 87.5 хувьтай биелүүлж, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах ой, хээрийн гал түймэртэй тэмцэх чиглэлээр дэвшилтэт техник технологи нэвтрүүлэх бодитой арга хэмжээг авч хэрэгжүүлсэн байна.

Баянхонгор аймгийн Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах орон нутгийн зөвлөл нь гамшгаас хамгаалах, эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээний зардалд төсвийн 1.1 хувийг тусгаж, зөвлөлийн үйл ажиллагааны хэрэгжилтийг 84.2 хувьтай хэрэгжүүлж, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах урьдчилан сэргийлэх аймаг, сум орон нутгийн удирдлага, иргэд олон нийтийг чадавхуулах, болзошгүй гамшиг ослын эрсдэлийг бууруулах аюулгүй орчинг бүрдүүлэхэд онцгойлон ажилласан зэрэг үзүүлэлтээр 2025 оны Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах орон нутгийн шилдэг зөвлөлөөр тус тус шалгарсан байна.